გაშიფრულია პანიკური შეტევების და ძლიერი შფოთვის მოლეკულური მექანიზმი
ფსიქიკური დარღვევები, რომელიც გამოიხატება ძლიერი შფოთვით, პანიკური შემოტევებით, შიშებით, წარმოადგენენ ცილა ნეიროფსინის არასწორი მუშაობის შედეგს. ნორმალური მდგომარეობის შემთხვევაში ეს ცილა სტრესის წარმოქმნის დროს თავის ტვინში აგზავნის “საშიშროების სიგნალს”. ყველა ჩვენთაგანს სიცოცხლის განმავლობაში უწევს სხვადასხვა სიმძიმის სტრესულ სიტუაციაში მოხვედრა, მაგრამ მცირე ნაწილს უვლინდება ეს მუდმივი შფოთვის, დეპრესიის ან პოსტტრავმატული სიმპტომის სახით. სტატისტიკის მიხედვით ასეთი დარღვევები აღენიშნება […]
პლუტონის ატმოსფეროში ნაპოვნია ნახშირბადის ზეჟანგი
ასტრონომთა ჯგუფმა დიდი ბრიტანეთიდან და ა.შ.შ-დან პლუტონის ატმოშფეროში აღმოაჩინეს ნახშირბადის ზეჟანგი. თავიანთი მუშაობის შედეგები მეცნიერებმა წარმოადგინეს უელსში ჩატარებულ სამეფო ასტრონომთა საზოგადოების შეკრებაზე. მათ მიერ მომზადებული ანგარიში მალე გამოქვეყნებული იქნება ჟურნალ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters-ში. პლუტონი ითვლება ერთადერთ ობიექტად რომელსაც აქვს ატმოსფერო, მათგა, რომელიც მდებარეობს ნეპტონის ორბიტის შემდეგ. გაზის გარსი დარეგისტრირდა 1988 წელს, როდესაც ჯუჯა […]
ნაპოვნია მასალა, რომელიც შეიცავს ფერომაგნიტურ და ზეგამტარ მდგომარეობებს
გერმანელმა ფიზიკოსებმა დრეზდენ-როსენდორფის კვლევითი ცენტრიდან და დრეზდენის ტექნიკური უნივერსიტეტიდან ექსპერიმენტალურად დაარეგისტრირეს იშვიათი ეფექტი — ფერომაგნიტური და ზეგამტარი მდგომარეობების ერთად არსებობა — ნიკელის და ბისმუტის ნანოზომის ნიმუშში. დიდი ხანია ცნობილია, რომ ფერომაგნეტიზმი და ზეგამტარობა მიეკუთვნება იმ ტიპის მოვლენებს, რომლებიც ეკონკურენტებიან ერთმანეთს. ანტაგონიზმი პირველად ვლინდება მათ დამოკიდებულებაში მაგნიტურ ველთან: ზეგამტარი ცდილობს მის გამოდევნას ( ეს ეფექტი აღნიშნა ვალტერ მაისნერმა […]
ახალი იონური ძრავი კოსმოსში გასაფრენად მზადაა
NASA-მ დაასრულა 2005 წლის ივნისში დაწყებულ ძრავზე მუშაობა, რომელიც იონიზირებულ გაზზე მუშაობს. ახლა მისი დაყენება შესაძლებელია კოსმოსურ აპარატებზე, რომლებიც მისი მეშვეობით ადრე მიუწვდომელ სიჩქარეებს განავითარებენ. ხშირად სამეცნიერო ფანტასტიკაში შეგვხვედრია იონური ძრავები პრაქტიკაში გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ 70-იან წლებში. ძრავში წევის ძალა გამომუშავდება ელექტრულ ველში იონიზირებული გაზის აჩქარებით. ასეთი ძრავების უპირატესობა სხვა ტრადიციულებთან შედარებით წარმოადგენს მაღალი ეფექტურობა, […]
გადაღებულია მასიური ვარსკვლავების სიკვდილის კვალი
ჩილეს ობსერვატორია ლა-სილას ტელესკოპმა დააფიქსირა მასიური ვარსკვლავების დაღუპვის კვალი NGC 3582-ის არეალში. ეს ადგილი მდებარეობს კარინას თანავარსკვლავედში და შედის ირმის ნახტომის დიდი ვარსკვლავთწარმოქმნის არეალში, რომელიც აღინიშნება ასე RCW 57. NGC 3582 ჯერ კიდევ 1834 წელს ინგლისელმა ასტრონომმა ჯონ გერშელმა აღმოაჩინა. ზოგიერთი ვარსკვლავები, რომლებიც NGC 3582-ში იბადებიან, მასით გაცილებით აღემატებიან მზისას, სწრაფად ევოლუციონირებენ და ასრულებენ არსებობას ზეახალის აფეთქებით. სწორედ ამ კატასტროფული […]
გრძელვადიანი მეხსიერების ფორმირებისას ტვინში კალციუმის რაოდენობა იმატებს
დროზოფილებზე ექსპერიმენტებისას მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ გრძელვადიანი მეხსიერების ფორმირებისას ტვინის გარვეულ სტრუქტურებში, რომლებიც მეხსიერებაზე არიან პასუხისმგებელნი, კალციუმის დონე იწევს. ნეიროფიზიოლოგებმა სკრიპსის კვლევითი ინსტიტუტიდან (ა.შ.შ) შეძლესდაეფიქსირებინათ “მეხსიერების კვალი” — ტვინში ბიოქიმიური ცვლილებები, რომლებიც ხდება გრძელვადიანი მეხსიერები ფორმირებისას. ექსპერიმენტებისათვის მათ გამოიყენეს დროზოფილები, რომლებსაც დარღვეული ჰქონდათ გრძელვადიანი მეხსიერების ფორმირება. ასეთი მწერების შედარებისას ნორმალურებთან აღმოჩნდა, რომ გრძელვადიანი მეხსიერება ტოვებს “კალციუმის კვალს” […]
შეიძლება თუ არა შეხება “გახდეს” მხედველობა?
ნეიროფიზიოლოგების ექსპერიმენტში მონაწილე ბრმებს რომლებსაც ჰქონდათ საშუალება დაენახათ, არ შეეძლოთ შეეთავსებინათ ვიზუალური და ტაქტილური ფორმები ერთმანეთთან, მაგრამ ამას ძალიან მალე სწავლობდნენ. 1688 წელს ირლანდიელმა ერუდიტმა და მოყვარულმა ფილოსოფოსმა უილიამ მოლინიეს წერილში ჯონ ლოკს დაუსვა შემდეგი შეკითხვა: შეუძლია თუ არა დაბადებიდან ბრმას, თუ ავუხელთ თვალებს, გაარჩიოს სფერო კუბისგან? სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ განაპირობებს თუ არა მანამდე […]
NASA-ის აპარატმა New Horizons ურანის ორბიტა გადალახა
კოსმოსურმა აპარატმა “New Horizons“, რომელიც პლუტონისაკენ მიემართება, გადაკვეთა ურანის ორბიტა. აპარატს არცერთი სურათი არ გადაუღია, რადგან ის გაზის გიგანტისგან 3,8 მლრდ კილომეტრ მანძილზე იმყოფება ( და დაახლოებით 3 მლრდ კილომეტრზე დედამიწისგან). New Horizons-ი იმყოფება მოლოდინის რეჟიმში. ამის მიუხედავად NASA-ში თვლიან, რომ მიღწეულია მნიშვნელოვან ნიშნულამდე. აპარატმა სტარტი 2006 წლის 19 ივნისს აიღო და გზის ნახევარი უკვე გაიარა. […]
გახსნილია გრძელვადიანი მეხსიერების მოლეკულური მექანიზმი
გრძელვადიანი მეხსიერების საფუძველი, ნეირონების თვისებაა, რომელიც იმაში მდგომარეობს, რომ მათ ერთმანეთში დიდი ხნით შეუძლიათ კონტაქტის შენარჩუნება. როგორც აღმოჩნდა მისი ფორმირება ხდება აქტინური ციტოჩონჩხის ხარჯზე, რომელიც უზრუნველყოფს ნეირონული კონტაქტის სიმყარეს, მოკლე ნერვული იმპულსის საპასუხოდ. მეცნიერები დარწმუნებულნი არიან, რომ ადამიანის გრძელვადიანი მეხსიერების საფუძველს ე.წ გრძელვადიანი პოტენციაციის მოვლენა წარმოადგენს. მისი არსი — ნეირონებს შორის ხანგრძლივ შეერთებაში მდგომარეობს, რომელიც ინახება […]
ასტროფიზიკოსებს წითელი გიგანტის ბირთვის შესწავლის საშუალება მიეცათ
კოსმოსურმა ტელესკოპმა “კეპლერ” მეცნიერებს მისცა წითელი გიგანტის ცენტრალური ნაწილის შესწავლის საშუალება. როგორც წინა სიახლეებიდან უკვე გითხარით “კეპლერი” არა მხოლოდ ეგზოპლანეტების ძებნაზეა ორიენტირებული, ის ასევე ასტროსეისმოლოგიურ მოვლენებს აკვირდება. აღნიშნული მეთოდები ხაზს უსმევს მის კავშირს ტრადიციულ სეისმოლოგიასთან. ვარსკვლავის ტალღების გავრცელება იწვევს მისი სიმკვეთრის პერიოდულ ცვალებადობას, სწორედ მას აფიქსირებს ტელესკოპი. ტალღების სხვადასხვა სახეობები აღწევენ სხვადასხვა სიღრმეში, საბოლოოდ აღწევენ გარკვეულ […]